१) नोवेल पुरस्कार :- स्वीडेनका वैज्ञानिक अलफ्रेड वर्नहार्ड नोवेलले डाइनाइमाइटको आविस्कार गरी न्यसको विक्रीबाट अपार सम्पतिको मालिक भएका थिए । उनी आजीवन अविवाहित रहेका र उनको सम्पतिको उत्तराधिकारी कोही पनि नभएकाले उनको सबै सम्पतिलाई ट्रस्टमा परिणत गरी त्यसबाट मानव जातिको हितमा प्रयोग गर्ने निर्णय गरियो र जसअनुसार सन् १८९६ मा नोवेल फाउन्डेशनको स्थापना गरी त्यसको १० लाख पाउण्ड बाट प्राप्त हुने व्याजबाट सन् १९०१ देखि भौतिक शास्त्र, रसायनशास्त्र, चिकित्साशास्त्र, साथै विश्व शान्ति र साहित्यका क्षेत्रमा मानव हितको लागि सक्रिय योगदान गर्ने व्यक्ति लाई यस पुरस्कार बाट सम्मान गरिन थालियो । साथ साथै अर्को विधा अर्थशास्त्र लाई सन् १९६९ देखि थप गरी यस नोवेल पुरस्कार प्रदान गरिन थालिएको हो । यो पुरस्कार प्रत्येक बर्षनोवेलको जन्म दिन १० डिसेम्बरका दिन प्रदान गर्ने गरिन्छ ।
पुरस्कार व्यक्ती देश
शान्ति हेनरी डुना“ र फ्रेडरिक पासी स्वीजरल्याण्ड र फ्रान्स
भौतिक शास्त्र विल्हेम के. रोन्टजेन जर्मन
रसायन शास्त्र ज्यकोव्स एच. भान्टहफ डेनमार्क
चिकित्सा शास्त्र एमिल ए. भोन बेहरिग स्वीडेन
अर्थशास्त्र राग्नर फ्रेन्च र जेन टिनवर्जेन नर्वे र डेनमार्क
साहित्य सल्ली प्राधुम फ्रान्स
२) रेमन म्यगसेसे पुरस्कार :- एशियाको नोवेल पुरस्कारको रूपमा परिचित यो पुरस्कार सन् १९५७ मा विमान दुर्घटना परी मृत्यु भएका फिलिपिन्सका भुतपर्व राष्ट्रपति रेमन म्यगसिसको सम्मानमा स्थापित पुरस्कार हो । सन् १९५८ देखि दिन थालिएको यो पुरस्कार प्रत्येक वर्षम्यगसेसको जन्मदिन ३१ अगस्तका दिन प्रदान गरिन्छ । यो पुरस्कार एशियाली नागरिकहरू लाई मात्र प्रदान गर्ने गरिन्छ । यस पुरस्कारको जम्म्ा ५ विधाको विभिन्न ५ बिषयमा प्रमाणपत्र, पदक र ५०,००० अमेरिकी डलर प्रदान गर्ने गरिन्छ ।
१) सामुदायिक सेवा
२) सरकारी सेवा
३) जनसेवा
४) पत्रकारिता र साहित्य
५) अन्तराष्ट्रिय समझदारी
३) पुलिटजर पुरस्कार :- यो पुरस्कार न्यूयोर्क वर्ल्डका प्रकाशक स्व. जोसेफ पुलिटजरको स्मृतिमा सन् १९१७ देखि दिन थालिएको हो । यो पुरस्कार प्रप्त गर्ने प्रत्येक व्यक्तिलाई एक हजार अमेरिकी डलर र स्वण पदक प्रदान गरिन्छ । यो पुरस्कार निम्न १६ विधामा प्रदान गर्ने गरिन्छ ।
कथा , नाटक, इतिहास, काव्य, आत्म जीवनी, पेरिटोरियल जनसेवा, स्थानीय रिपोटिङ स्पोर्टस्कोलम, स्पटन्यूज, फोटोग्राफी, फिचर राइटिङ, फिचर फोटोग्राफी, आलोचना, व्यङ्गगय चित्र र सम्पादकिय लेखनलाई प्रदन गर्ने गरिन्छ ।
COMMENTS