तानसेन दरबारलाई पर्यटकीय क्षेत्र बनाउनेबारे फरक-फरक मत

पाल्पा, १३ मङ्सिर  । पुनः निर्माण हुँदै गरेको तानसेन दरबार र वरिपरिको स्थानलाई पर्यटन क्षेत्र बनाउने कुरामा विवाद देखिएको छ ।

स्थानीय बासिन्दा र सरकारी अधिकारीबीचमा दरबार निर्माणपछि सरकारी कार्यालय बनाउने वा पर्यटन क्षेत्र बनाउने भन्ने कुरामा विवाद देखिएको हो । तानसेनको केन्द्रबिन्दु दरबार निर्माण  हदै गर्दा यो विवाद चुलिएको छ ।

ऐतिहासिक रुपमा महìवपूर्ण मानिएको तानसेन दरबार र वरिपरिका महìवपूर्ण स्थानलाई दरबार ध्वस्त हुनुभन्दा अघि जस्तै सरकारी कार्यालय बनाउनुपर्ने एक थरीको भनाइ छ । अर्को थरीले यसलाई पर्यटन क्षेत्र निर्माण गर्नुपर्ने बताइरहेका छन् । कसैले भने दरबार क्षेत्र र दरबारलाई कार्यालय नै बनाई दरबारको संरक्षण गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

सशस्त्र द्वन्द्वको क्रममा २०६२ मा तानसेन दरबार ध्वस्त भएपछि दरबार अहिले पुनः निर्माण भइरहेको छ । सन् १९२७ मा जनरल प्रतापशमशेर राणाले निर्माण गरेको तानसेन दरबार ध्वस्त हुनुभन्दा अघि दरवारमा विभिन्न सरकारी कार्यालय थिए ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय, मालपोत कार्यालय, कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालय, जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, गाउँ विकास कार्यक्रमको कार्यालय, राष्ट्रिय अनुसन्धानको कार्यालय, क्षयरोग निवारण संस्थाको कार्यालयलगायतका कर्यालय रहेका थिए । अहिले यी कार्यालय तानसेनका विभिन्न स्थानमा रहेको छन् । त्यसमध्ये कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयको भवन निर्माण भइसकेको छ ।

दरबार अहिले निर्माण कार्य भइरहेको छ । यसको निर्माण अवधि अब जम्मा सात महिना मात्र रहेको छ । दरबार निर्माण हुनुपूर्व पनि यस्तै किसिमको विवाद थियो । त्यसैले निर्माणाधीन दरबारलाई कसैले पर्यटन क्षेत्र निर्माण गर्नुपर्ने, कसैले सरकारी दरबार भत्किनु अघि भए जस्तै सरकारी कार्यालयको निर्माण गर्नुपर्ने बताइरहेका छन् ।

तानसेन दरबारलाई अधिकांश सरकारी अधिकारीले भने पहिले भए जस्तै सरकारी कार्यालय राख्नुपर्ने कुरामा जोड रहेको छ । पाल्पाका स्थानीय विकास अधिकारी कृष्णचन्द्र घिमिरेले दरबारलाई पुनः सरकारी कार्यालय बनाउनुपर्ने भनाइ राख्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो- सरकारी कार्यालय केन्दि्रत नहुँदा जनताले दुःख पाउन सक्छन् ।

स्थानीय विकास अधिकारीको सरकारी कार्यालय निर्माणाधीन दरबारमा नै सरकारी कार्यालय राख्नुपर्ने आशय भए पनि पाल्पाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी जनकराज रेग्मीले भने दरबार क्षेत्र र दरबारलाई के बनाउने नबनाउने भन्ने निर्णय गर्ने अधिकार सर्वसाधारणलाई दिनुपर्ने बताउनुभयो ।

दरबार र दरबार वरिपरिको क्षेत्रलाई पर्यटन क्षेत्र बनाउने, नबनाउने सरकारी अधिकारीहरूको जस्तै स्थानीय बासिन्दामा पनि विवाद र फरक मत देखिन्छ । तानसेनका स्थानीय बासिन्दा प्रेमसागर शाहीले दरबार र वरिपरिको क्षेत्रलाई पर्यटन क्षेत्रको गन्तव्य स्थल बनाउनुपर्ने बताउनुभयो । दरबारको महìव र ऐतिहासिकताको दृष्टिकोणले पनि दरबारलाई पर्यटन क्षेत्र बनाउँदा पाल्पालीलाई नै फाइदा हुने उहाँको तर्क छ । दरबार र दरबार क्षेत्रका वरिपरि रहेका करिब ४२ रोपनी जग्गालाई पुनर्निमार्ण गरी पर्यटन क्षेत्र बनाए मात्र पाल्पालाई पर्यटन क्षेत्रको रुपमा विकास गर्न सकिने शाहिले दाबी गर्नुभयो ।

तानसेन दरबार वरिपरिका व्यापारीले भने दरबारमा सरकारी कार्यालय नै राख्नुपर्ने बताएका छन् । उनीहरूले यहाँको कार्यालय अन्त सार्ने हो भने व्यापारी मर्कामा पर्ने धारणा राखेका छन् । दरबार क्षेत्रभित्र अहिले जिल्ला प्रहरी कार्यालय, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, जिल्ला बाल सङ्गठन समिति, विद्युत् कार्यालय, अनुसन्धान कार्यालय स्थायी र अस्थायी रुपमा रहेका छन् ।

दरबार वरिपरि नभएका व्यापारीले भने सबै कार्यालयलाई हटाएर पाल्पा पर्यटन केन्द्रको रुपमा विकास गर्न सकिने बताएका छन् । दरबारलाई पर्यटन क्षेत्र बनाउनुपर्छ, सरकारी कार्यालय तानसेनको अरु ठाउँ नै सार्नुपर्छ- स्थानीय सर्जु गौतमले भन्नुभयो । दरबार पुनर्निर्माण सकिनु अघि सबै बसेर निर्णय गर्नु राम्रो हुने उहाँको भनाइ छ ।