वीरेन्द्रबहादुर बस्नेत

बुद्ध एयरका प्रबन्ध निर्देशक वीरेन्द्रबहादुर बस्नेत अब चार वर्षमा बुद्ध एयरले अन्तर्राष्ट्रिय उडानको सपना साकार बनाउने बताउनुहुन्छ।

मुलुकको उड्डयन बजार कस्तो पाउनुभएको छ ?

हवाई उडानको बजारलाई अन्तर्राष्ट्रिय र आन्तरिकरूपमा हेर्न सकिन्छ । आन्तरिक बजारलाई पनि सुगम र दुर्गम अनि कालोपत्रे गरिएका र नगरिएका विमानस्थलका रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ । सबै बजारमा आ-आˆनै सम्भावना छन् । अवसर छन् । अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा सम्भावना भए पनि नेपालको हिस्सा साह्रै न्यून छ । यसको बेग्लै चर्चा हुनसक्छ । जहाँसम्म आन्तरिक बजारको कुरा छ, यसमा पनि सम्भावना राम्रो छ र यो बढिरहेको छ । आन्तरिक सडक यातायातको अवस्था सुव्यवस्थित छैन । राजमार्गमा धेरै अवरोध छन् । यातायातको सङ्ख्या धान्नेभन्दा बढी भइसकेको छ । त्यसैले राजधानीबाट पोखरा, विराटनगर, भैरहवालगायत जता जान पनि हवाई यातायात राम्रो विकल्प हो । सम्भावना भए पनि मूल कुरा लागत घटाउने हो । लागत घटाउन प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढाउनै पर्छ । यात्रुहरूले धान्न सक्ने गरी भाडालाई प्रतिस्पर्धात्मक बनाउँदै गए बजारको समस्या छैन

उड्डयन क्षेत्रलाई प्रतिस्पर्धात्मक बनाउँदै लग्ने कुरा गर्नुभयो । बुद्ध एयरले यसमा के गरिरहेेको छ ?

बुद्ध एयरले अहिले ठूला जहाजको उडान थपेर प्रतिस्पर्धाको नयाँ यात्रा थालेको छ । अठार सिटबाट यात्रा थालेको बुद्ध एयरले ४७ सिटको एटीआर-४२ हुँदै अहिले ७० सिटको एटीआर-७२ विमानबाट उडान भरिरहेेको छ । बुद्ध एयरले आन्तरिक बजारमा प्रतिस्पर्धालाई विशेष जोड दिएको छ । कम्पनीको सञ्चालन खर्च पनि घटेको छ अनि यात्रुलाई लाभ र सुविधा पनि पुगेको छ । हामीले काठमाडौँ-विराटनगरको भाडालाई दुई हजार छ सय रुपियाँमा झार्‍यौँ । कति सस्तो भइसक्यो त ? यो एउटा उदाहरण हो । एकातिर भाडा सस्तो हुँदैछ र अर्कातिर बुद्ध एयर नाफामा गइरहेको छ । यो हवाई सेवाका लागि नै सकारात्मक सन्देश हो । लगानी आकर्षण गर्ने आधार पनि हो ।।

ठूला जहाज जाने ठाउँमा त भाडा सस्तियो तर दुर्गम क्षेत्रतिर त अझै समस्या छ, होइन र ?

ठूला जहाज पुग्ने ठाउँमा भाडा सस्तो हुँदै जानु भनेको साना विमानहरूका लागि पहाड र दुर्गम क्षेत्रमा जाने प्रतिस्पर्धात्मक बाटो खोल्नु पनि हो । पहाडी भेगमा उडान भर्नका लागि एकल इन्जिनका थप अठार बीसवटा जहाजको बजार छ । त्यसका लागि तयारीहरू भइरहेका छन् तर बैङ्कहरू लगानी गर्न सक्ने अवस्थामा छैनन् । तरलताको अभाव छ । बजार पनि छ र तयारी पनि छ । त्यसैले थप विमान आउने नै छन् । थप विमानले अझै प्रतिस्पर्धाको बाटो खोल्ने छ । आन्तरिक बजारमा सबैतिर नै भाडादर प्रतिस्पर्धात्धमक भई सस्तो बन्ने छ । यसले यात्रुलाई फाइदा हुन्छ नै, साथसाथै थप रोजगारी सिर्जना हुन्छ । सरकारलाई थप राज्ास्व प्राप्त हुन्छ । अर्थतन्त्रलाई पनि योगदान पुग्छ ।

बुद्ध एयरले मुलुकबाहिर उडान भर्ने योजना कहाँ पुगिरहेको छ ?

बुद्ध एयरले ठूला विमानबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान भर्ने सपना सन् २०१४ बाटै कार्यान्वयनमा आउने छन् । त्यसको तयारी अगाडि बढिरहेकेा छ । मुलुक बाहिर भारतका विभिन्न सहर र भुटानमा उडानका लागि सरकारबाट हामीले क्षेत्रीय स्वीकृति पाइसकेका छौँ । यो चाँडै सुरु हुन्छ । लखनउ, पटना, कलकता,गुहाटी, पारो-भुटान),बागडुरा गोरखपुर, दिल्लीलगायतका सहरमा उडानको अनुमति प्राप्त भइसेको छ ।

बजार अध्ययन भइसकेको छ ती क्षेत्रमा ?

कतिपय उडानको बजार अध्ययन भइसकेको छ र कतिपयमा अध्ययनको चरणमा छ । नयाँ दिल्लीमा राति उडान भरिनेछ । दिनभर काम गरेर मानिसहरू आरामले यात्रा गर्ने अवसर हुनेछ । अन्य क्षेत्रमा पनि हाम्रो अध्ययनमा नराम्रो छैन । बजार त सिर्जना गर्ने पनि हो ।

मुलुकको उड्डयन क्षेत्रका अहिलेका चुनौतीहरू के के हुन् ?

विमानस्थलको विस्तार तीव्र रूपमा गरिनु जरुरी छ । नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको संस्थागत सुधार र क्षमता अभिवृद्धि आवश्यक छ । नेपाल एयरलाइन्स-एनएसी)ले ग्राउन्ड हेन्डेलिङबाट वाषिर्क दुई अर्ब आर्जन गर्छ । यो काम प्राधिकरणको हो । अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्झौतामा पनि खुला आकाश अवधारणा आइसकेको छ । नेपालले सम्झौता गर्दा एनएसीको स्वार्थरक्षा गरेर मात्र सम्झौता गरिने परम्परा छ । यो खुला हवाई नीतिको विपरीत पनि छ । एनएसी अवस्था कस्तो छ, सबैले देखेकै छ । मैले दोष र आलोचनाको कुरा गरेको होइन, स्वच्छ प्रतिस्पर्धाका लागि यी कुरा बाधक छन् । आन्तरिक होस् वा बाहृय उड्डयन क्षेत्रलाई प्रतिस्पर्धी बनाउन एनएसीको सुधार जरुरी छ । यही संरचनामा सुधार हुन सक्ने देखिन्न । विशेष ऐनले चलेको एनएसीलाई पब्लिक लिमिटेड बनाउने वा कसरी सुधार गर्ने हो, गर्नुपर्छ ।

उड्डयन क्षेत्रमा गरिनुपर्ने नीतिगत सुधारहरू के के हुन् ?

पर्यटन विकासका लागि पनि उड्डयन क्षेत्रको सुधार जरुरी छ । अघि पनि भनियो, एनएसीको सुधार । विमानस्थलहरूको विस्तार । क्षेत्रीय विमानस्थल निर्माण तथा विस्तारमा अब सरकारले मात्र बोझ लिनु हुन्न । सार्वजनिक निजी साझेदारी-पीपीपी)को अवधारणामा जानुपर्छ । जनकपुरको विमानस्थल क्षेत्रीयस्तरको बनाउँदा त्यहीँका मानिसहरूसँग साझेदारी गरेर त्यहीँका मानिसलाई लाभ दिने नीति अललम्बन गरिनु पर्छ । विभिन्न मुलुकहरूसित खुला हवाई सम्झौता गरिनुपर्छ ।

थप केही भन्नु छ कि ?

बुद्ध एयरले वाषिर्क छ लाख यात्रुलाई सेवा दिइरहेको छ । प्रत्यक्ष रोजगारी छ सयको हाराहारीमा पुगेका छ भने अप्रत्यक्षरूपमा पनि रोजगारीमा योगदान दिइरहेको छ । झन्डै तीन अर्ब ७५ करोड कुल सम्पत्ति भएको कम्पनीले वाषिर्क १५ करोड रुपियाँभन्दा बढी कर सरकारलाई बुझाइरहेको छ । आˆनो गतिमा बुद्ध एयर अगाडि गइरहेकेा छ । उड्डयन क्षेत्रमा नीतिगत सुधार हुँदै गयो भने उड्डयन क्षेत्रमा लगानी बढ्छ । त्यसको लाभ मुलुकलाई नै हुन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा वाषिर्क ५५ अर्ब रुपियाँभन्दा बढी विदेशिएको छ । नीतिगत सुधार र आन्तरिक लगानीको वातावरण बन्दै गयो भने सबै नभए पनि ३० अर्ब रुपियाँमा त सीमित होला नि ? साभार : गोरखापत्र